در پاسخ به این پرسش که ملک طلق چیست، باید بیان داشت که ملک طلق، به اموالی گفته می شود که مالک آن، بتواند هر نوع تصرفی در آن بنماید. درج این عبارت، در وضعیت خاص یک سند، به این معنی است که برای معامله ملک مزبور ریسکی وجود نداشته و ملک، در وثیفه یا وقف و… نمی باشد، که از این نظر، ملک طلق با وقف تفاوت داشته و نقطه مقابل آن می باشد.
کلیه علوم، از جمله علم حقوق، در برگیرنده اصطلاحات و کلمات خاصی می باشند که برای درک مفهوم آن، لازم است به بیان تعریف و ارائه توضیحات آن پرداخت. یکی از اصطلاحات پر کاربردی که در حوزه ثبت اسناد و املاک کشور و معامله ملک مورد استفاده قرار می گیرد، عبارت ملک طلق می باشد.
این عبارت، از دو کلمه ملک و طلق تشکیل شده است که اشاره به نوع خاصی، از وضعیت مالکیت شخص بر ملک می نماید. برای این که ملکی، طلق محسوب شود، لازم است که ویژگی های ذکر شده در مواد قانونی را داشته باشد، در غیر این صورت، ملک، طلق به شمار نمی آید. از آن جایی که املاکی که طلق نیستند، دارای احکام خاص خود می باشند؛ افراد لازم است که از جزئیات این امر آگاهی داشته باشند.
از این رو، در ادامه مقاله حاضر، قصد داریم، پس از پاسخ به این پرسش که ملک طلق چیست و چه املاکی طلق نیستند؛ به بیان حکم معامله ملکی که طلق نباشد؛ بپردازیم. سپس به این سوال پاسخ خواهیم داد که معنی وضعیت خاص طلق چیست و در نهایت به، تفاوت ملک طلق و وقف پرداخته خواهد شد. جهت کسب اطلاعات بیشتر در این خصوص، با ما همراه باشید.
ملک طلق چیست؟
در پاسخ به این پرسش که ملک طلق چیست، لازم است که در ابتدا؛ به معنی لغوی آن پرداخته شود. طلق در لغت به معنی خالص، رها و آزاد معنی شده است و اصطلاح حقوقی و ثبتی آن نیز، از همین معنی، ریشه گرفته است. به جهت آشنایی علاقمندان، با این اصطلاح، این قسمت از مقاله، به بیان تعریف ملک طلق، اختصاص داده شده است.
در پاسخ به این پرسش که ملک طلق چیست، باید بیان داشت که ملک طلق، به اموال و دارایی هایی گفته می شود که مالک آن، بتواند هر نوع تصرفی در آن بنماید. به عبارت دیگر، ملک طلق ملکی است که صاحب آن، می تواند هر نوع استفاده ای از ملک مزبور کرده و از این نظر، هیچ مشکل یا منع حقوقی برای وی وجود نداشته باشد.
به طور مثال، صاحب ملک بتواند، به طور آزادانه اقدام به فروش، صلح، اجاره و… زمین مذکور نماید. بنابراین، چنانچه منع قانونی یا حقوقی، برای هرگونه تصرف در زمین، وجود داشته باشد، دیگر، ملک مزبور، طلق محسوب نمی شود. همچنین، ملک طلق می بایست در اختیار یک نفر بوده و مالی که دو یا چند نفر به صورت مشترک مالک آن محسوب می شوند، ملک طلق نیست.
چه املاکی طلق نیستند
در قسمت گذشته، پیرامون این موضوع که ملک طلق چیست، توضیحاتی ارائه گردید و بیان شد که ملک طلق، به ملکی گفته می شود که مالک آن، قادر باشد هر نوع تصرفی در آن بنماید. با این حال، مواردی پیش می آید که در آن مالک، با این که صاحب مال، محسوب می شود، اما نمی تواند در آن دخل و تصرفی نماید.
در این میان ممکن است که این سوال، برای افراد مطرح شود که چه عاملی باعث می گردد که ملک، طلق محسوب نشود و از دخل و تصرف مالک در مال، جلوگیری به عمل آید. به این منظور در این بخش، به این موضوع پرداخته خواهد شد که چه املاکی طلق نیستند.
یکی از املاکی که طلق محسوب نمی شود و مالک نمی تواند آزادانه از مال مزبور، استفاده کند؛ موردی است که ملک، با حکم مرجع قضایی توقیف می گردد. در صورتی که دادگاه صالح یا هر مرجع ذی صلاح دیگری، حکم به توقیف مال مزبور دهد، مالک حق تصرف در مال را نخواهد داشت. بر اساس ماده 56 قانون اجرای احکام مدنی مصوب سال 1356، هر گونه نقل و انتقال اعم از قطعی، شرطی و یا رهنی نسبت به مال توقیف شده باطل و بلااثر است.
نمونه دیگر، مالی که طلق محسوب نمی شود، مربوط به حالتی است که ملک در رهن شخص دیگری باشد. مطابق ماده 771 قانون مدنی، رهن عقدی است که به موجب آن، مدیون مالی را برای وثیقه به داین می دهد که رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می نامند. مطابق ماده 772 همین قانون، مال مرهون باید به قبض مرتهن یا به تصرف کسی که بین طرفین معین می گردد، داده شود. بنابراین؛ تا زمانی که مال در دست مرتهن، می باشد، مال، جزو املاک طلق نیست.
یکی دیگر از مواردی که ملک، طلق محسوب نمی شود؛ در جایی است که عرصه یا زمین متعلق به دولت یا موقوفه باشد. در چنین حالتی، ملک نسبت به عرصه و زمین طلق نیست، اما نسبت به اعیان و ساختمانی که روی عرصه بنا شده است، طلق محسوب می شود. همچنین، همانطور که پیشتر اشاره گردید، در صورتی که دو یا چند نفر مشترکا، مالک مالی محسوب شوند، ملک طلق محسوب نمی شود.
