منفسخ یعنی قرارداد، خودبخود و بدون اراده طرفین از بین بره. مثلا اگر در قرارداد بنویسید اگر چک شماره X برگشت بخورد، معامله منفسخ است،
اگر چک برگشت بخوره قرارداد خودبخود از بین رفته و نیاز نیست کسی که این شرط به نفعش هست به طرف مقابلش اطلاع بده.
نکته : در صورت منفسخ شدن قرارداد، قرارداد کلا از بین میره و نمیتونین در پشت قولنامه شرط دیگری مبنی بر استمرار قرارداد بنویسید.
اگر تمایل به ادامه قرارداد دارید باید قرارداد دیگه تنظیم کنید.فرق فسخ و منفسخ، از نظر شرایط و نحوه و مراحل، در این است که فسخ، مبتنی بر اراده طرفین بوده و نیاز به اعلام دارد اما منفسخ، بر اساس عوامل قهری، ناشی از قانون یا قرارداد، بر طرفین، تحمیل می گردد و نیاز به اعلام ندارد. این دو نهاد، از نظر آثار، تفاوتی نداشته و اثر تحقق هر دو، ناظر بر حال و آینده قرارداد می باشد.
در قانون مدنی، عقود، به دو دسته عقود لازم و عقود جایز، تقسیم بندی می گردند و در عقود لازم، هیچ یک از طرفین، حق برهم زندن یک طرفه عقد را ندارد، مگر اینکه از حق فسخ یا خیارات قانونی، برخوردار باشد یا شرایطی وجود داشته که عقد، باطل بوده و یا خود به خود، از بین برود.
مقصود از فسخ، بر هم زدن یک طرفه عقد و از بین بردن تمام تعهدات ناشی از قرارداد، به صورت یک طرفه و صرفا، با اراده یکی از طرفین عقد می باشد و مقصود از منفسخ، ابطال غیر ارادی و قهری قرارداد، به حکم قانون، قرارداد یا مواردی نظیر فوت یکی از طرفین (در عقود جایز) بوده و می توان گفت، در انفساخ قرارداد، هیچ کدام از طرفین، نقشی ندارند و با وجود و تحقق دلایل مصرح قانونی یا قراردادی و عوامل قهری، این اتفاق می افتد.
بنابراین، در پاسخ به این پرسش که از نظر شرایط، فرق فسخ و منفسخ چیست؟ باید گفت، از شرایط فسخ، این است که یک یا هردو طرفین، از این حق قانونی، برخوردار باشند و اراده خود را بر اعمال آن، اظهار دارند؛ حال اینکه از شرایط منفسخ شدن قرارداد یا انفساخ، می توان به بطلان و برهم خوردن عقد، به علت عواملی نظیر خارج از اراده طرفین یا عوامل قانونی و شروط قراردادی، اشاره کرد. همچنین، باید مد نظر داشت، فسخ صرفا در عقود لازم راه دارد، اما انفساخ، هم در عقود لازم و هم جایز، قابل تحقق است.
برای روشن تر شدن موضوع، فرق فسخ و منفسخ یا همان انفساخ، می توان مثال هایی که در ادامه می آید را در نظر گرفت؛ علی، اقدام به انعقاد عقد بیع که عقدی لازم است، با رضا می نماید و در شروط عقد، درج می نمایند که علی، برای 15 روز از تاریخ انعقاد عقد، از حق فسخ برخوردار بوده و همچنین، شرط می کنند، چنانچه وجه قرارداد یا تحویل مبیع، از مورخ …/…/… حتی با یک روز تاخیر مواجه گردد، قرارداد، منفسخ، خواهد شد.
در قسمت اول این مثال، چنانچه علی بخواهد حق فسخ خود را اعمال نماید و با اراده یک طرفه، قرارداد را برهم زند، طبق شرط مندرج در قرارداد، صرفا 15 روز وقت دارد و در این 15 روز، بدون هیچ دلیلی و صرفا با اعلام اراده، می تواند به صورت یک طرفه، قرارداد را برهم زند.
در قسمت دوم مثال، در صورتی که هریک از علی یا حسن، در تاریخ مقرر شده در قرارداد، اقدام به ایفای تعهد خود، مبنی بر تحویل مبیع یا ثمن ننمایند، قرارداد، خود به خود، از بین خواهد رفت و دیگر، نمی شود آن را به حالت اولیه برگرداند مگر با انعقاد قرارداد جدید.
از دیگر مثال هایی که برای منفسخ شدن می توان زد، فوت یکی از طرفین عقد وکالت که عقدی جایز است می باشد؛ با این توضیح که بعد از فوت وکیل یا موکل، عقد بر اساس حکم قانون مدنی، خود بخود، برهم می خورد و نیاز به اعلام اراده نیست.
تفاوت فسخ و منفسخ از نظر مراحل و نحوه
پس از توضیح در این باره که از نظر شرایط، تفاوت و فرق فسخ و منفسخ چیست؟ در این بخش از مقاله، تفاوت میان این دو نهاد حقوقی، از منظر نحوه و مراحل، مورد بررسی قانونی قرار خواهد گرفت. تفاوت فسخ و منفسخ از نظر مراحل و نحوه، به شرح زیر است:
در فسخ، فرد دارای این حق، باید، اراده خود مبنی بر فسخ قرارداد فی مابین را به صورت شفاهی، کتبی، به موجب ارسال اظهارنامه قضایی یا به هر طریقی که می تواند، به طرف مقابل، اعلام دارد.
حال اینکه، در انفاسخ یا منفسخ شدن عقد، یعنی در برهم خوردن عقد، به صورت خود خود و بدون اراده طرفین، کافی است، یکی از موارد قانونی سبب انفساخ، نظیر فوت و جنون و سفه در عقود جایز یا یکی از شروط قراردادی که به موجب رخ دادن و تحقق آن، عقد خود به خود برهم خورده یا یکی از موارد مد نظر قانون گذار، رخ دهد و نیازی به اعلام اراده نیست.
